DÖNEM SONUNDA VERGİDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR

 

Aşağıda yer alan basit ancak önemli olduğunu düşündüğümüz bilgilere dikkat edelim.

- Kurumlar vergisi mükellefleri için geçici vergi oranı: % 20 'tir.

- Gelir vergisi mükellefleri için geçici vergi oranı: % 15 'tir.

- Bilanço esasına göre defter tutan mükellefler geçici vergi beyannamelerine gelir tablosu ekleyeceklerdir.

- İşletme defteri tutan mükellefler geçici vergi beyannamelerine işletme hesabı özeti ekleyeceklerdir.

- Serbest meslek kazanç defteri tutan mükellefler geçici vergi beyannamelerine serbest meslek kazanç bildirimini ekleyeceklerdir.

 Muhasebe Kayıtlarımız için dikkat edilecek konular ise:

- 2012 yılı açılış kaydımızın yevmiye defterine yapılıp yapılmadığını kontrol edelim.

- Kasa hesabı bakiyelerinin  ( - ) eksi değerde olup olmadığına bakalım.

- Her ay başı, kira kayıtlarını işleyip işlemediğimizi kontrol edelim.

- Her ay sonu, ücret kayıtlarını işleyip işlemediğimizi kontrol edelim.

- Katma Değer Vergisi Beyannamesindeki 3 aylık (ocak+şubat+mart) toplam matrahlarla, geçici vergi beyannamesi ekinde vermiş olduğumuz gelir tablosu satış tutarlarını karşılaştıralım.

- Kanunen kabul edilmeyen giderlerimize dikkat edelim.

- Ödenmemiş sigorta primlerini gider olarak düşmeyelim.

KASA

100 Kasa hesabı kontrol edilerek, gün sonlarında alacak bakiye veya yüksektutarlarda bakiyeler varsa gerekli düzeltmeler yapılmalıdır.İşletmede döviz kasası varsa dönem sonunda döviz miktarı tespit edilerek bu tutar 31/**/20.. tarihindeki Merkez Bankası efektif alış kuru ile değerlenmelidir.Değerleme neticesinde ortaya çıkan olumlu farklar 646 Kambiyo Karları, olumsuz farklar 656 Kambiyo Zararları hesabına kaydedilecektir. kasa defteri adet yerini bulsun diye mi tutuluyor bu şirketlerde.? Kasaya Ortaktan para girmek için de makbuz belge gerekiyor. Bu arada programımızda kasa defteri var hiç baktınız mı.? Her üç ayda bir geçici vergi yapılırken mizan da kontrol edilmeli, ters hesaplar düzeltilmelidir zira dönem içinde bankalar Kredi için, sürekli detay mizan istiyorlar.  Her dönem mizan alıp bir göz atsanız ters hesap sorunu olmaz. Aksi durumda şaşırtıcı olan kullandığımız program değil de yaptığımız iş olur.

BANKALAR

102 hesaptaki işletme kayıtları ile banka ekstreleri karşılaştırılarak varsa eksikkayıtların giderilmesi gerekmektedir. Dönem sonlarında banka tarafından işletmehesabına tahakkuk ettirilen faizler 642 FAİZ GELİRLERİ hesabına kaydedilmelidir. Bankalarda döviz hesapları varsa öncelikle bu hesaplar banka ekstreleri ilekarşılaştırılarak dönem sonu döviz tutarları tespit edilmeli ve bu tutarlar 30/**/20.. arihli Merkez Bankası efektif alış kuru ile değerlenmelidir. Değerleme neticesindeortaya çıkan olumlu farklar 646 Kambiyo Karları, olumsuz farklar 656 KambiyoZararları hesabına kaydedilecektir.

PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE FONLAR

31/1**20.. tarihi itibariyle bankalardan vadeli hesaplar, repo hesapları ve dönemsonu faiz tahakkukları üzerinden yapılan gelir vergisi ve fon payı kesintilerine aityazılar alınmalıdır. Ayrıca repo faiz gelirleri nedeniyle kesilen stopajların 193 hesapve 642 hesaba kaydedilip kaydedilmediği kontrol edilerek eksik kayıt varsa mutlakakayıtlara alınmalıdır.

STOKLAR

150 İlk Madde ve Malzeme Stokları 

Öncelikle fiili stok sayımı yapılarak, fiili tutarlar ile kayıtlar arasında uygunluksağlanmalıdır. Üretim işletmelerinde maliyetler dönem sonunda hesaplanıyorsa, buhesaptan maliyete verilen hammadde ve malzemelerin üretim hesaplarına aktarmasıyapılır. Maliyete verilmesi gereken tutarlar 150 hesabın alacağı karşılığında 710hesabın borcuna aktarılır.Hizmet işletmeleri ve diğer işletmelerde ise ilk madde ve malzemelerin sarf edilenkısımları faaliyet giderlerine aktarılır. Tüketildiği tespit edilen tutarlar 150 hesabınalacağı karşılığında 740 hesabın borcuna aktarılır.

152 Mamüller 

Dönem sonunda önce fiili envanter yapılarak, fiili stok miktarı ile kayıtlarda görülenstok miktarları karşılaştırılır. Satılan mamüllerin maliyetleri hesaplanarak 152 hesabınalacağı karşılığında 620 Satılan Mamül maliyetleri hesabına aktarılır.

153 Ticari Mallar 

Dönem sonunda fiili stok sayımı yapılarak kayıtlarla karşılaştırılır. Stok miktarı tespitedildikten sonra satılan ticari malların maliyeti hesaplanarak 153 hesabın alacağıkarşılığında 621 satılan ticari mal maliyeti hesabının borcuna aktarılır.

AMORTİSMAN

Geçici vergi dönemlerinde amortismana tabi iktisadi kıymetler kayıtlı değerleriüzerinden amortismana tabi tutulabilir. Yıllık olarak hesaplanan amortisman tutarınınilk altı aylık döneme isabet eden kısmı geçici vergiye esas kazançların tespitindedikkate alınır. İlgili dönemde alınan binek otomobil varsa, bu otomobil için kıstamortisman hesaplanacaktır.

Satışı yapılan sabit kıymetlerde; amortisman tutarlarına enflasyon farkları dahiledilecektir.

 YILLARA SARİ İNŞAAT VE ONARIM İŞLERİ

Yıllara sari inşaat ve onarım işi yapan işletmeler 4. geçici vergi dönemine ait GenelYönetim giderleri, amortisman giderleri, finansman giderleri ve Kanunen kabuledilmeyen giderleri için gider dağıtım tabloları hazırlayacaklardır. Bu tablodahesaplanan tutarlara göre gider hesaplarının yansıtma işlemi ve muhasebe kaydıyapılacaktır.Yıl içinde birden fazla inşaat ve onarım işi yapılıyorsa, müşterek giderler bu işlereyapılmış harcamaların birbirine olan oranına göre,Yıl içinde inşaat ve onarım işleri ile birlikte diğer işlerde yapılıyorsa, müşterek giderler bu işlere yapılmış harcamalar ile diğer işlere ait hasılat tutarlarının toplam tutara olanoranlarına göre dağıtıma tabi tutulacaktır.Yıl içinde biten yıllara sari inşaat ve onarım işleri geçici vergi dönemlerindebeyannameye dahil edilmez. Kurumlar vergisi beyannamesine dahil edilir.Yıl içinde geçici kabulü yapılan inşaat işinin 178 hesapta kayıtlı olan tutarı 658ENFLASYON DÜZELTMESİ ZARARLARI (-) hesabına 358 hesapta kayıtlı olan tutarıise 648 ENFLASYON DÜZELTMESİ KARLARI hesabına aktarılarak kapatılacaktır 

ALACAK VE BORÇLARIN DEĞERLEMESİ

120 Alıcılar ve 320 Satıcılar hesaplarında dövizli borç ve alacaklar varsa, 4 geçicivergi dönemi sonunda alıcı veya satıcılarla hesap mutabakatı yapılarak borç vealacak tutarları tespit edilir. Tespit edilen bu tutarlar 31/**/20** tarihindeki MerkezBankası döviz alış kuru ile değerlenir. Değerleme neticesinde ortaya çıkan olumlufarklar 646 Kambiyo Karları, olumsuz farklar 656 Kambiyo Zararları hesabınakaydedilecektir. Yurtiçi satıcılara olan borç ve alacakların değerlemesinde ortayaçıkan kur farkları geçici vergi dönemini izleyen 1. gün düzeltilecektir. Örneğin30/**/20** tarihinde alıcılar hesabının değerlemesi sonucu kambiyo karı ortayaçıkmış ise 01/**/20** tarihinde 656 Kambiyo Zararları hesabına borç Alıcılar hesabına alacak yazılmak suretiyle düzeltilecektir. Gerçek kur farkı fiilen ödeme veyatahsilatın yapıldığı gün doğar. Tahsilat veya ödemenin yapıldığı tarihte ilgili carihesabın ödemeye ilişkin kısmının değerlemeye tabi tutulup kur farkı için faturadüzenlenmeli veya karşı taraftan alınmalıdır.

KANUNEN KABUL EDİLMEYEN GİDERLER

Kanunen kabul edilmeyen giderler için kayıtların yapıldığı tarihte birebir karşılıkayrılıyor ise hiçbir işlem yapmaya gerek yok. Bire bir karşılık ayrılmıyor ise geçicivergi dönemleri sonunda nazım hesaplarda karşılık ayrılır. Bu karşılık gider hesaplarında (740, 770 ) izlenen tutar kadar olacaktır. Ayrıca 689 ve 681

hesaplardaki vergi mevzuatı gereğince gider kaydedilmesi gereken tutarlar varsatamamı için nazım hesaplarda karşılık ayrılacaktır. Dolayısıyla nazım hesaplarda 12aylık kanunen kabul edilmeyen giderler, ve varsa diğer kabul edilmeyen giderler toplamı olacaktır.

GELECEK AYLARA AİT GİDERLER

Dönemsellik ilkesi gereği 180 gelecek aylara ait giderler hesabında kayıtlı giderlerin(sigorta, abonelik vs.) Ekim - Aralık döneme isabet eden kısmı ilgili gider hesabının( 740, 770..) borcu karşılığında bu hesabın alacağına kaydedilerek kapatılacaktır.

ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR İLE SOSYAL GÜVENLİKKESİNTİLERİ

360 ve 361 hesapların muavinleri alınarak ilk altı aylık dönemin muhtasar beyannamesi, ücret bordrosu ve aylık sigorta bildirgeleri karşılaştırılarak gereklikontroller ve düzeltmeler yapılmalıdır. 360 ve 361 hesapların 31/**/20** tarihindekibakiyeleri sadece 2006 Aralık ayına ait vergi, fon ve prim borçları kadar olmalıdır.

335 PERSONELE BORÇLAR VE ÜCRET ÖDEMELERİ

335 hesabın muavinleri alınarak aylık ücret ödemeleri kontrol edilmelidir. 335hesabın 31/**/20** tarihindeki bakiyesi sadece Aralık 2006 ayına ait personelborçları kadar olmalıdır. Ücret tahakkukları ilk altı aylık dönemde ilgili gider hesaplarına kaydedilmiş olmalıdır.

190 DEVREDEN KDV – 360 ÖDENECEK KDV

KDV beyannameleri ile muhasebe kayıtları karşılaştırılmalı, 190 hesabın veya 360ödenecek KDV hesabının bakiyesi aralık ayı KDV beyannamesindeki devredenKDV / ödenecek KDV tutarı ile aynı olmalıdır.

MEVDUAT VEYA KREDİ SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN FAİZLERDETAHAKKUK ESASI UYGULANACAK

Vergi Usul Kanununun “ALACAKLAR” başlıklı 281. maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Alacaklar mukayyet değerleriyle değerlenir” ibaresi 01.01.2004  tarihinden geçerli olmak üzere;“Alacaklar mukayyet değerleriyle değerlenir. Mevduat veya kredi sözleşmelerine müstenit alacaklar değerleme gününe kadar hesaplanan faizleriyle birlikte dikkate alınır.” şeklinde yeniden düzenlenmiştir.Yapılan değişiklikten sonra vergi mükellefleri bankalarda değerlendirdiği paralarına ait faizleri değerleme gününde (geçici vergi dönemlerinde ve bilanço günlerinde)vadesi gelmese dahi hesaplayıp gelir yazacaklar. Hesaplama vade sonu itibariyledeğil, değerleme günü itibariyle yapılacak.Öte yandan V.U.K’ nun “BORÇLAR” başlıklı 285. maddesinde de değişiklik yapılarak kredi faizleri dönem veya vade sonu gelmese dahi gider yazılabilecek.285. maddenin birinci fıkrasında yer alan “Borçlar mukayyet değerleriyle değerlenir”ibaresi 31.07.2004 tarihinden geçerli olmak üzere;“Borçlar mukayyet değerleri ile değerlenir. Mevduat veya kredi sözleşmelerine müstenit borçlar değerleme gününe kadar hesaplanacak faizleriyle birlikte dikkate alınır.” şeklinde yeniden düzenlenmiştir.Bu hükümlere göre 4 geçici vergi döneminde; Vadesi geçici vergi döneminden önce veya içinde başlayıp ancak vadesi sonraki geçici vergi dönemlerine sarkan mevduat faizleri,

Faiz dönemi geçici vergi döneminden sonra olan banka borçları ,31/**/20…  tarihinde kadar olan süre için faiz tahakkukları yapılarak muhasebeleştirilecek.

KİRA GELİRLERİ - KİRA GİDERLERİ

- 20**…. yılında kira geliri elde ediliyorsa kira faturaları her ay kesilmiş mi kontrol edilmelidir.- Kira giderleri varsa, her ay kayıtlara alınmış mı, stopaj varsa stopajlar muhtasar beyanname ile ödenmiş mi kontrol edilmelidir.  

GEÇİCİ VERGİ DENETİMİNDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR İLE

HAZIRLANACAK BİLGİ VE BELGELER

1- Amortisman ve Yeniden Değerleme İşlemleri

 Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 298. maddesinde, sabit kıymetlerin maliyetine ilave edilen kur farkları ve kredi faizlerinin yeniden değerleme kapsamı dışında olduğu hüküm altına alınmıştır. Bu itibarla, gerek önceki yıllarda iktisap edilmiş olup halen işletmenin aktifinde kayıtlı olan, gerekse 20** yılı içinde iktisap edilmiş olan sabit kıymetlerin maliyetine ilave edilmiş kur farkı ve kredi faizlerinin alt hesaplarda ve amortisman tablolarında ayrıca izlenmesi, böylelikle yeniden değerleme işleminin dışında tutulması önem arzetmektedir.

2. Stoklarla İlgili Hususlar

Geçici vergi dönemine ilişkin olarak ortaya çıkacak kar veya zararın tespitinde en önemli kalem satılan malın veya hizmetin maliyetidir. Satışların maliyetiyle ilgili olarak 150, 151, 152 ve 153 no.lu hesapların her biri için aşağıdaki tablo doldurulmalıdır.

 

Dönem Başı Stok (31.12.20**)          (+)       TL

Dönem İçi Alışlar        (+)       TL

Dönem İçi Alıştan İadeler       (-)        TL

Dönem İçi Satılanların Maliyeti          (-)        TL

Dönem İçinde Sarfedilen        (-)        TL

Dönem İçinde Üretime Verilen           (-)        TL

Dönem Sonu Stok (31.**.20**)         =          TL

 

3. Üretim Maliyetiyle İlgili Hususlar

Üretim işletmelerinde kar/zararın tespitinde önemli bir kalem olan satılan mamul maliyetini oluşturan unsurlarla ilgili olarak aşağıdaki tablo doldurulmalıdır.

 

Direkt İlkmadde Malzeme Giderleri (710)     

Direkt İşçilik (Ücret) Giderleri (720) 

Maliyete Giren Diğer Malzeme ve Hizmet Alışları (730)      

Satılan Hizmet Maliyeti          

4- Dönem İçindeki Binek Otomobil Alışları

Binek otomobilleri için 213 sayılı V.U.K. hükümleri gereği kıst amortisman ayrılması gerektiğinden dönem içindeki binek otomobil alışlarının ve bu otomobiller için ayrılan amortisman tutarlarının kontrol edilmesi zaruridir. Bu amaçla aşağıdaki formata uygun bir tablo hazırlanarak doldurulmalı ve binek otomobil alışlarına ilişkin muhasebe fişlerinin birer örneği kontrole hazır bulundurulmalıdır.

 

Alış Tarihi       Maliyet Bedeli (Kur Farkları ve Kredi Faizleri Dahil) Amortisman Oranı   Dönemde Ayrılan Amortisman                                     TL

 

5. Dönem İçindeki Amortismana Tabi İktisadi Kıymet Satışları

Kar/zararı doğrudan etkileyen bir başka işlem de amortismana tabi iktisadi kıymet satışlarıdır. Dönem içindeki amortismana tabi iktisadi kıymet satışlarının aşağıdaki formata uygun bir tabloda tek tek gösterilmesi ve iktisadi kıymet satışlarına ilişkin muhasebe fişlerinin birer örneğinin hazırlanması bu işlemlerden doğan kar/zararın doğruluğunun tespiti açısından son derece faydalıdır.

 

 

Tarih    Cinsi    İlgili Hesap      Satış Bedeli     Satış Anındaki             Kayıtlı Değeri  Birikmiş Amortisman  Değer Artış Fonu    Kar/Zarar

 

6. Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabıyla İlgili Hususlar

Peşin ödenen ve faydası uzun süreli olan sigorta poliçeleri, kira giderleri, abone ve aidat giderleri gibi giderlerin dönemsellik ilkesi gereği üç aylık döneme ilişkin kısmının gider olarak dikkate alınması mecburidir. Bu tür giderler aşağıdaki formata uygun bir tabloda gösterilmelidir.

 

G İ D E R İ N 

Üç Aylık Döneme İsabet Eden Kısmı (TL)

 

Cinsi   

Tutarı (TL)      Ait Olduğu Dönemin Başlangıcı        

Ait Olduğu Dönemin Sonu    

                                              

7. Reeskont İşlemleri

Senetli alacak ve borçlar için söz konusu olan reeskont hesaplama işleminin doğruluğunun test edilmesi amacıyla, 31./**/20** tarihi itibariyle işletmede kayıtlı bulunan senetli borç ve alacaklar ile reeskonta tabi tutulan çeklerin bir listesi hazırlanmalıdır. Bu liste aşağıdaki formata uygun olmalı ve alacak senetleri, borç senetleri, alınan çekler ve verilen çekler için ayrı ayrı düzenlenmelidir. [a x n x t / 36.000+(n.t)]

Döviz cinsinden senetli alacak ve borçlar için esas alınacak reeskont faiz oranı senette yazılı faiz oranı, böyle bir oran yoksa LIBOR oranıdır. Çeklere ilişkin reeskont faiz gelir ve giderlerinin kanunen kabul edilmeyen gider ve gelir niteliğinde olduğu unutulmamalı, ayrıca 31.**.20** tarihi itibariyle mevcut alacak ve borç senetleri reeskontlarının ters kayıtla gelir ve gider yazılması mutlaka sağlanmalıdır.

Senedin / Çekin           Hesaplanan Reeskont Tutarı  Vadesi/Keşide Tarihi    Tutarı  

                       

8. Geçmiş Yıl Zararları

1998 yılı ve sonraki yıllarda oluşan mali zararlar 20… yılı geçici vergi dönemlerinde mahsup edilebilecektir. Mali zarardan kastedilenin bilançoda görünen ticari zarar olmadığı, ilgili yıllar kurumlar vergisi beyannamelerinde indirim, istisna ve ilaveler uygulandıktan sonra ortaya çıkan zarar olduğu gözardı edilmemelidir.

 

9. Kesinti Yoluyla Ödenen Vergiler

01.01.20… -31.**.20…  tarihleri arasında kesinti yoluyla ödenen (repo ve faiz gelirlerinden bankalarca ve özel finans kurumlarınca kesilen) vergiler geçici vergi beyannamesinde hesaplanan geçici vergiden mahsup edilebilir. Burada dikkat edilecek husus, 01.01.20..  -31.**.20… tarihleri arasında kesilen vergiler ile, ilk üç aylık dönemde kesinti yoluyla ödenip önceki geçici vergi beyannamelerinde mahsup edilemeyen vergilerin bu dönemde mahsuba konu edilebileceğidir.

 

10. Yıllara Sari İnşaat ve Taahhüt İşleri

Yıllara sari inşaat ve taahhüt işleri geçici vergi kapsamı dışındadır. Dolayısıyla, sadece yıllara sari inşaat ve onarma işi ile iştigal eden mükellefler geçici vergi döneminde beyannamelerinde herhangi bir matrah bildiriminde bulunmayacaklardır. Fakat, yıllara sari inşaat işleri dışında diğer işlerin de bulunması halinde, bu işlere ilişkin hasılat ve maliyetlerin çıkartılarak sonuç hesaplarına ithal edilmesi ve geçici vergi beyannamesine yansıtılması gerekmektedir. Bu durumdaki mükellefler, genel giderlerini ve amortismanlarını yıllara sari inşaat işleri ile diğer faaliyetleri arasında dağıtıma tabi tutmalıdırlar.  

 

11. Şüpheli Alacaklar

Geçici vergi dönemi içinde şüpheli hale gelen alacaklar varsa, bu alacaklar için karşılık ayrılabilir.  

12. Hasılat-KDV Matrahı Kontrolü

20**….  yılının ilk üç aylık dönemine ilişkin olarak aşağıdaki tablo doldurulmalıdır.

 

Aylar   KDV Beyannamesinin

(6) No.lu Satırındaki Tutar

KDV Beyannamesinin

(24) No.lu Satırındaki Tutar

Ocak              

Şubat              

Mart

                       

TOPLAM        ve muavin kayıtlarla birlikte kontrol edilmelidir.      

 

13. Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler

Dönemin kurumlar vergisi matrahına doğrudan etki eden unsurlardan biri olan kanunen kabul edilmeyen giderlerin bir listesinin hazır bulundurulması gerekmektedir. Bu listede en az, kanunen kabul edilmeyen giderin niteliği, tarihi ve tutarı bulunmalıdır.

 

14. Ayrıca, 31.** .20.. tarihi itibariyle alınmış detay mizan ve üç aylık döneme ilişkin maliyet tabloları hazır bulundurulmalıdır.

 

E-posta Girişi
E-Mükellef Girişi